Η διακοπή: πότε είναι συμμετοχή και πότε κατάληψη

«Με διακόπτεις συνέχεια» και «δεν αφήνεις κανέναν να μιλήσει» λέγονται συχνά για την ίδια συνομιλία, από τους δύο συνομιλητές της. Και οι δύο μπορεί να περιγράφουν αυτό που πράγματι έγινε.

Η επικάλυψη δεν είναι το ίδιο με τη διακοπή

Οι εργασίες της Ντέμπορα Τάνεν για τα υφολογικά στιλ της συνομιλίας εισήγαγαν την έννοια της συνεργατικής επικάλυψης: να μιλάς ταυτόχρονα ως ένδειξη ενθουσιασμού και συμμετοχής. Σε κάποιες οικογένειες και περιοχές είναι κάτι συνηθισμένο και εκεί δεν ενοχλεί κανέναν.

Το πρόβλημα αρχίζει ανάμεσα στα ύφη. Όποιος με την επικάλυψη λέει «είμαι μαζί σου» ακούγεται, σε όποιον ακούει «σώπα», ακριβώς σαν κάποιος που αρπάζει τον λόγο. Κανείς από τους δύο δεν είναι αγενής: ακολουθούν άλλους κανόνες και νιώθουν και οι δύο αδικημένοι.

Τι το κάνει πράγματι κατάληψη

Η χρήσιμη δοκιμή δεν είναι η ταυτοχρονία αλλά αυτό που ακολουθεί. Αν μιλήσετε από πάνω και μετά επιστρέψετε το θέμα — ολοκληρώσετε τη σκέψη του, τον καλέσετε να συνεχίσει — ήταν επικάλυψη. Αν το θέμα είναι πια δικό σας και ο άλλος δεν επέστρεψε ποτέ σε αυτό που έλεγε, πήρατε τον λόγο.

Αυτή η διάκριση ελέγχεται μετά και χωρίς καβγά. Δείτε ποιος ολοκλήρωσε τις προτάσεις που ξεκίνησαν. Σε μια συνομιλία με γνήσια επικάλυψη, τις περισσότερες προτάσεις που άρχισαν τις τελειώνει τελικά αυτός που τις άρχισε.

Πού βρίσκονται πράγματι οι είσοδοι

Οι μελετητές της συνομιλίας περιγράφουν τον λόγο ως ακολουθία μονάδων με προβλέψιμα τέλη, και ακριβώς σε αυτά τα τέλη — όχι στις σιωπές — μπαίνει συνήθως ο επόμενος ομιλητής. Γι' αυτό το κενό ανάμεσα στις σειρές είναι τόσο μικρό: οι άνθρωποι στοχεύουν στη ραφή αντί να περιμένουν παύση.

Αξίζει να το ξέρει όποιος δεν παίρνει ποτέ σειρά. Πιθανότατα περιμένετε μια σιωπή που δεν θα έρθει. Το να μπείτε στο τέλος μιας ολοκληρωμένης σκέψης δεν είναι αγένεια: είναι ο μηχανισμός που όλοι οι άλλοι ήδη χρησιμοποιούν.

Οι δύο διακοπές που κοστίζουν πάντα

Η πρώτη είναι να τελειώνετε τις προτάσεις των άλλων. Συνήθως πηγάζει από καλή πρόθεση και ταχύτητα, και παίρνει την πρόταση από τον κάτοχό της — πονάει ιδιαίτερα όσους χρειάζονται μια στιγμή για να βρουν τα λόγια.

Η δεύτερη είναι να διακόπτετε για μια λεπτομέρεια που δεν αλλάζει τίποτα. «Ήταν Τρίτη, όχι Τετάρτη» σταματά μια αφήγηση και δεν αγοράζει τίποτα. Αν η λεπτομέρεια μετράει, θα μετράει και σε ένα λεπτό — τότε ρωτήστε.

Πώς να διορθώσετε τη δική σας πλευρά

Αν διακόπτετε εσείς: το πρόβλημα σχεδόν ποτέ δεν είναι η υπομονή, αλλά ο φόβος να χάσετε τη σκέψη. Γράψτε την — τρεις λέξεις στο χαρτί σας απαλλάσσουν από την ανάγκη να το πείτε τώρα και αφήνουν τον άλλο να τελειώσει.

Αν δεν καταφέρνετε να μπείτε: πάψτε να περιμένετε σιωπή και αρχίστε να χρησιμοποιείτε τα τέλη των σκέψεων. Και πείτε το δυνατά όταν συμβεί: «στάσου, έχασα τη δική μου» είναι φράση που σχεδόν όλοι τη σέβονται, και είναι πολύ πιο σύντομη από το να κρατάτε ύστερα κακία στη συνομιλία.